TIBBİ BİLGİ

Böbrek Yetmezliği ile Yaşamak

Diyaliz hastası olmak hayatınız da bir dönüm noktasıdır. 30 yıl öncesinde bu tedaviler yapılmadığı için yaşam mümkün olmuyordu. Modern tıp sizin daha uzun süre ve kaliteli yaşamanızı ve yaşamdan zevk almanızı sağlamayı amaç edinmiştir.Diyaliz tedavisi artık sizin ve ailenizin hayatının bir parçasıdır. İstediğiniz şeyleri istediğiniz şekilde yapma gibi özgürlüklerinizin bir kısmını yitireceksiniz fakat kazançlarınızda var: tanıştığınız diğer hastalarla arkadaşlıklar, yeni değerlerin ve deneyimlerin değerini bilmek ve siz isterseniz diğerlerine yardım ederek doyum almak güzel şeylerdir.

Böbreklerimizin Görevleri

Böbreklerimizin en önemli görevi vücudumuzdaki zararlı ve toksik maddeleri (üre, kreatinin, ürik asit gibi) süzerek, vücuttan idrar yolun ile atmaktır. Vücudumuza gerekli olan bazı minerallerin, (tuz, potasyum, fosfor, magnezyum vb.) suyun, glikozun ve proteinlerin dengede tutulmasını sağlar. Salgıladıkları renin hormonu yardımıyla tansiyonumuzu dengeler. Salgıladıkları eritropoetin hormonu ile kemik iliğini uyararak kan yapımına yardımcı olur. Vücudumuza alınan D vitaminin kullanılmasını sağlayarak kandaki kalsiyum-fosfor seviyesini dengeler ve sağlıklı bir kemik yapısının olmasına katkıda bulunur.

Böbrek Yetmezliğinin Nedenleri

• Sistemik Hastalıklar(Yüksek Tansiyon, Şeker Hastalığı)
• Böbrek Hastalıkları(Nefrit, Taş Hastalığı, Böbrek Kistleri)
• Ağır Kanamalar
• Bazı ilaç ve maddeler

Böbrek Yetmezliğinin Belirtileri

• Halsizlik
• Kusma-Bulantı
• Kan basıncında yükselme
• Vücutta şişme
• Uyku hali
• Kansızlık
• Ciltte renk değişikliği
• Kaşıntı
• İştahsızlık
• Geceleri kramp
• Nefes Darlığı
• Hıçkırık
• Kilo kaybı
• Aşırı kanama

DİYALİZ TEDAVİSİ

Son Dönem Böbrek Yetmezliğinde Tedavi Seçenekleri

Böbreklerimizin en önemli görevi vücudumuzdaki zararlı ve toksik maddeleri ( üre , kreatinin, ürik asit gibi ) süzerek, vücuttan idrar yolu ile atmaktır. Son dönem böbrek yetmezliği, böbreklerin görevlerini çeşitli nedenlerle ve geriye dönüşümsüz olarak kaybetmesinden dolayı, ortaya çıkan hastalık durumudur.

Böbrek yetmezliği erken dönemde fark edilirse ilaç ve diyet tedavisi ile önlenebilir veya geciktirilebilir. Ancak böbreklerimiz tamamen veya büyük ölçüde çalışamaz hale geldiğinde sadece ilaçla ve diyetle tedavi mümkün olamamaktadır. Bu durumda başka tedavi seçenekleri gerekir.

Bu tedavi seçenekleri periton diyalizi, hemodiyaliz ve böbrek naklidir.

Periton Diyalizi

Periton; karın boşluğunda bulunan , karın duvarını ve organları saran bir zardır.

Periton diyalizi, karın boşluğuna verilen özel bir solüsyon aracılığı ile, hastanın kendi karın zarı kullanılarak kanın zararlı maddelerden arındırılması ve sıvı dengesinin sağlanması işlemidir. Bu tedavinin gerçekleştirilebilmesi için küçük bir ameliyat ile karın boşluğuna ince, yumuşak bir tüp yerleştirilir.

Periton diyalizinin iki çeşidi vardır:

1. Sürekli Ayaktan Periton Diyalizi (SAPD)

Sürekli Ayaktan Periton Diyalizi tekniği basit olup belirli aralıklarla tekrarlanan değişim işlemlerinden oluşur.

2. Aletli Periton Diyalizi (APD)

Aletli Periton Diyalizi evde makine aracılığı ile uygulanan periton diyalizi işlemine denir. Hastanın makinaya uygunluğuna hekimi karar verir. Bu tedavi biçiminde, hasta yatmadan önce set ve solüsyon torbalarını periton diyaliz makinasına yerleştirir ve makinasını önerildiği şekilde programlar. Kişi uyurken gece boyunca (8-10 saat), makina karın boşluğuna diyaliz sıvısını verir, bekletir ve boşaltır. Kişinin durumuna göre tedavide değişiklik yapılabilir.

Hemodiyaliz

Hemodiyaliz, kanın vücut dışında özel makinalar yardımı ile temizlenip tekrar vücuda geri verilmesi işlemidir. Hastanın durumuna göre haftada 2-3 kez uygulanır ve her seans yaklaşık 4-5 saat sürer. Hemodiyaliz işlemi diyalizi doktorları ve hemşireleri tarafından uygulanır.

Kan bir iğne aracılığı ile hastanın damarından alınır. Hemodiyaliz makinası, diyalizör denen bir filtreden kanı sürekli geçirerek zararlı maddeleri ve fazla suyu filtre eder. Filtre olmuş olan temiz kan ikinci bir iğne ile hastanın damarına geri verilir.

Damar giriş yolu hemodiyaliz tedavisinin önemli unsurlarındandır. Fistül, greft ve kateter hemodiyalizde kullanılan damar giriş yollarıdır. Fistül, greft deneyimli kalp-damar cerrahları tarafından yapılır. Fistül koldaki atardamar ile toplardamarın küçük bir ameliyatla birleştirilmesi ile yapılır. Greft; atardamar ile toplardamarın yumuşak yapay bir tüp ile birleştirilmesi ile yapılan küçük bir ameliyattır. Kateter; genellikle boyundaki büyük bir artere yerleştirilir. Damar giriş yolu şekline hekim karar verir.

Diyaliz işlemi esnasında bazı aktiviteler gerçekleştirilebilir. Örneğin kitap okunabilir , tavla, dama , satranç, kağıt gibi oyunlar oynayabilir, dizüstü bilgisayar kullanılabilir.

Diyaliz ekibi sadece kişiye özel planlanmış bir program yapar. Kişinin boyu, kilosu, kan değerlerinin seviyesi vs kişinin diyaliz programını etkileyen etkenlerdir. Kişiye özgü ideal tedavi ile hastanın optimum rahatının sağlanması hedeflenir.

Böbrek Nakli

Bir başka insandan veya kadavradan alınan böbreğin, böbrek fonksiyonlarını yitirmiş olan hasta kişiye, cerrahi operasyonla nakledilmesine böbrek nakli denilmektedir. Uygun böbrek bulma zorluğu ve özel sağlık sorunları dolayısıyla oldukça güç bir yöntemdir. Nakledilen yeni böbrek normal böbreklerden daha aşağıda bir seviyeye yerleştirilir. Bazen böbreklerin çalışmaya başlaması için bir kaç hafta geçmesi gerekebilir. Bu dönemde tedaviye diyaliz ile devam edilebilir.

Böbrek Yetmezliğinde Tedavi

Böbrek yetmezliğinde kansızlık tedavisi: Böbrek yetmezliğinde kansızlığın en önemli nedeni, böbreklerden salgılanan ve kan yapımını sağlayan eritropoetin denilen hormonun yetersizliğidir. Bu hormon hastalara cilt altına iğne ile uygulanır.

Böbrek yetmezliğinde demir tedavisi :böbrek hastalarında kan kaybı ve kırmızı kan hücrelerin artması ile besinlerle gerekli demirin alınmaması sonuçunda demir eksikliği gelişir ve tedavisi damar yoluyla uygulanır.

Börek yetmezliğinde kemik hastalığı tedavisi: Kan fosfor düzeyin yükselmesinin önlenmek için ilaçlar kullanılır.

Böbrek Yetmezliğinde Hipertansiyon Tedavisi

• Tuz kısıtlaması
• Diyalize giren hastalarda su fazlalığının ortadan kaldırılması kuru ağırlık dengesi
• Diüretikler
• AT-2 enzim inhibitörleri
• Kalsiyum kanal blokerleri
• Beta blokerler
• Alfa blokerler

Böbrek Yetmezliğinde Beslenme

Böbrek yetmezliğinde böbrekten fosfor potasyum ve üre atılamadığı için kan seviyeleri yükselir. Bu yüzden fosfor, potasyum ve protein bakımından zengin besinlerden kaçınılmalıdır. Süt, yoğurt, dondurma,peynir, yumurta sarısı, kuruyemiş, kuru baklagiller, kolalı içecekler, sakatat, et, balık fosfor ve proteinden zengindir. Meyveler (muz, kayısı, kavun, incir),sebzeler (pancar, lahana, domates, ıspanak vs.) potasyumdan zengin gıdalardır.

Böbrek Yetmezliğinden Korunma Yolları

• Şeker hastalığında kan şeker düzeyinin kontrolü
• Hipertansiyonda kan basıncı kontrolü
• Enfeksiyonlar(çocuklarda boğaz enfeksiyonu, akut romatizmal ateş hastalığı)
• Böbrek fonksiyonunu bozabilen ilaç kullanımı